Verslaving: Nieuwe Ziekte

Veel Nederlanders geven aan verslaafd te zijn aan hun mobiele telefoon. Maar wanneer ben je nou verslaafd aan je smartphone? Bijna 70 procent van de smartphonegebruikers komt liever te laat op school of werk dan dat hij of zij zijn smartphone een dag thuis moet laten liggen. Waarschijnlijk komt dit vooral door de social media verslaving. Wanneer je je smartphone niet bij je hebt, kun je bijvoorbeeld je Facebook ook niet snel even checken. De angst om iets te missen is groot wanneer je je smartphone niet bij je hebt. Mensen die serieus bang zijn om iets te missen en hierdoor denken er niet meer bij te horen hebben last van infobesitas. Bij infobesitas krijg je een overvloed aan informatie en hierdoor krijgt je last van vermoeidheid, slaaptekort en concentratieproblemen. Infobesitas is dus een serieuze ziekte en komt vooral voor onder jongeren. Een verslaving aan het verkrijgen van informatie dus.

Afkickkliniek

Officiële cijfers zijn er niet, maar verslavingsdeskundigen zien steeds meer mensen met een social media verslaving de afkickkliniek binnen komen lopen. Smartphone en social media verslavingen horen bij de toekomst volgens hen. Speciale afkickklinieken voor dit soort verslavingen zijn er nog niet, maar deze komen er hoogstwaarschijnlijk in de toekomst wel. Er komen steeds meer termen zoals infobesitas en nomophobia ( de angst om mobiel contact te verliezen ) bij. En klachten zoals hartkoppingen en slaaptekort door de smartphone zijn tegenwoordig niet vreemd meer.

Verslaving: De verslaving aan de smartphone

Kijk eens om je heen. Je ziet het overal. Heel veel mensen, en dan vooral heel veel jongeren, kijkt tegenwoordig maar naar beneden, naar hun smartphone. Elk moment van de dag moeten we even snel op onze telefoon kijken. Stel je voor: misschien heeft iemand je wel een appje gestuurd die je nog niet hebt gelezen, dat zou toch wat zijn! Maar hoe komt dit nou eigenlijk? Vervelen we ons? Hebben we dit überhaupt zelf in de hand of kunnen we niks tegen deze verslaving doen? Want verslaafd, dat zijn we. Toch?

De feiten op een rijtje

Uit onderzoek van Telecompaper blijkt dat 60 procent van de jongeren tussen de 15 en 29 jaar in Nederland  in het bezit is van een smartphone. Ook is het aantal Nederlanders dat een smartphone heeft binnen een jaar tijd gestegen van 30 naar 42 procent.  Verder blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek dat mobiel internetten de laatste tijd heel erg is toegenomen, maar dan vooral onder jongeren tussen de 12 en 25 jaar. Verder gaat de smartphoneverslaving hand in hand met de social media verslaving. Voornamelijk de komst van social media zorgen ervoor dat steeds meer en meer mensen lijden aan een smartphoneverslaving.

Een andere oorzaak voor een smartphoneverslaving is dat de smartphone niet meer vooral gebruikt wordt voor bellen, waar de mobiele telefoon vroeger voor bedoeld was, maar voor entertainment. Denk aan filmpjes en games.  Ook hoor je er tegenwoordig bijna niet meer bij wanneer je geen smartphone hebt. Vooral als jongere. Verder biedt bijna elke provider smartphone-abonnementen aan. Vaak in combinatie met een actie waar je een bepaald bedrag per maand moet betalen voor je abonnement en dan krijg je er een smartphone bij.

Checking

Uit onderzoek blijkt dat we verslaafd zijn aan de gewoonte van het ‘checking’. Deze gewoonte om regelmatig te kijken wordt beïnvloed door de omgeving en de situatie waarin je je bevindt. Het ‘checking’ duurt overigens niet langer dan 30 seconden. Je ontgrendeld je telefoon en checkt meestal één app, bijvoorbeeld je Facebook applicatie. Dit komt doordat sommige gebeurtenissen stimuleren tot het kijken op je mini-computer. Het nieuws wordt bijvoorbeeld meestal gelezen als men zich verveelt. Je herkent het vast ook wel in je eigen handelingen. Ook jij kijkt nog snel even op je telefoon voordat de trein eraan komt of wanneer je op de bus staat te wachten.

Toch niet zo onschuldig

Het klinkt allemaal onschuldig, een paar keer per dag even snel op je telefoon kijken kan toch bijna geen kwaad? Misschien niet nee, maar het maakt wel uit wanneer en waar je checkt. De gewoonte om je telefoon te pakken leidt ertoe dat je systematisch wordt afgeleid van belangrijke dingen die er in je omgeving gebeuren. Dit soort gewoontes zijn automatismen die afleiden van de aandacht die voor sommige activiteiten nodig is. Zo zijn smartphones tegenwoordig aanleiding tot auto-ongelukken. Herken je dit reclamespotje?

Gezondheid: Wat doet de overheid om ons tegen straling te beschermen?

Twee jaar geleden kwamen 31 vooraanstaande wetenschappers bij elkaar. Ze analyseerde tientalen onderzoeken over straling van mobiele telefoon. Ze concludeerde dat het gebruik van een mobiele telefoon mogelijk kankerverwekkend is. De onderzoekers adviseerden de Wereldgezondheidsorganisatie (Engels: World Health Organization, WHO) om zo snel mogelijk maatregelen te nemen. De WHO zette de mobiele telefoon op een lijst van mogelijke kankerverwekkende stoffen. Op deze lijst staan onder andere verschillende zware chemicaliën, bestrijdingsmiddelen en uitlaatgassen. Nu ook iets, dat we dagelijks gebruiken.

Na de maatregelen van de WHO hebben diverse landen voorzorgsmaatregelen genomen om de bevolking te beschermen. Zo worden er in België folders uitgedeeld waarin wordt uitgelegd wat de gezondheidsrisico’s zijn en hoe je de straling kan verminderen. In Frankrijk is bellen met een mobiele telefoons op veel scholen wegens gezondheidsredenen verboden. En in Oostenrijk is de straling van telefoonmasten en de mobieltjes zelfs drastisch verminderd. Verder worden er in veel Europese landen mensen actief voorgelicht over de straling van de mobiele telefoon. In Nederland wordt echter helemaal niets gedaan. Geen folders, geen voorlichtingen en geen waarschuwingsstickers op verpakkingen. Nederland blijft achter.

Veel mensen maken zich grote zorgen over de terughoudendheid van de Nederlandse overheid. Zo wacht onze overheid té lang met bewijs dat aantoont dat de straling van mobiele telefoons schadelijk is. Zolang dit bewijs er niet is, neemt de Nederlandse overheid geen maatregelen. Deze houding hebben we vaker in de Nederlandse geschiedenis gezien. Zo hebben we elk jaar nog zo’n 1600 asbestslachtoffers per jaar. Dit is veel te veel. Dit komt simpelweg doordat de overheid meer dan zestig jaar té lang heeft gewacht met ingrijpen. Zo zou er niet genoeg bewijs zijn. Ook bij roken zagen we dit probleem. Al in de jaren ’50 was het bekend dat roken mogelijk longkanker veroorzaakt. Ook hier werd, doordat onomstotelijk bewijs ontbrak, weinig tegen gedaan. Verder werd er ook bij de Q-koorts veel te lang gewacht met ingrijpen. Dit om dezelfde reden, er was niet genoeg bewijs over de ernstige gevolgen op de gezondheid.

Eric Laarakker vindt dat de overheid veel meer zou moeten kijken naar onderzoeken die onafhankelijk zijn uitgevoerd. De overheid kijkt op dit moment louter naar onderzoeken die gefinancierd worden door belcompanies zelf. “Dan weet je natuurlijk het antwoord al. Deze onderzoeken tonen aan dat de straling van mobieltjes geen gevolgen heeft op de gezondheid van de mens. Ze zijn totaal niet representatief en geven absoluut geen goed beeld van de werkelijkheid.”

De telecomindustrie hoeft haar klanten niet te waarschuwen voor de mogelijke effecten van de straling. In deze industrie gaan miljarden euro’s om. Zo zijn er meer mobiele telefoons dan mensen. Alleen al in Nederland hebben we meer dan 20 miljoen mobiele telefoons. Om hun eigen belangen te beschermen doet de telecomindustrie zelf ook onderzoek naar de gezondheidsrisico’s van mobiel bellen. Zembla toonde aan dat de financiering van een onderzoek de uitslag bepaalt. Onderzoeken die aantonen dat de straling mogelijk schadelijk voor onze gezondheid is worden meestal onafhankelijk gefinancierd. Onderzoeken die aantonen dat de straling geen enkele gezondheidsrisico’s met zich meebrengt worden bijna allemaal door telecomindustrie gefinancierd. De Nederlandse overheid laat zich hier té veel door leiden en neemt daarom geen maatregelen.

Gezondheid: Straling van telefoons?

Vorig jaar deed het televisieprogramma Zembla onderzoek naar de straling van mobiele telefoons. De afgelopen jaren zijn er honderden onderzoeken naar deze staling gedaan. Steeds vaker hebben deze onderzoeken verontruste resultaten. Zo zou de straling mogelijk kankerverwekkend zijn. Dit is schokkend. Zeker als je beseft dat je je telefoontje overal mee naartoe neemt.

De mobiele telefoon geeft de meeste straling van alle apparaten die thuis te vinden zijn.En deze straling is voortdurend aanwezig. Tijdens het bellen, wanneer je op internet zit, maar ook als je je mobiel op stand-by hebt staan en hem helemaal niet gebruikt. Zo maakt het apparaatje automatisch verbinding met de zendmast, het hoofdstation. Op die manier controleert je mobiele telefoon of er nog verbinding is.

De Belgische professor Stefaan van Gool van de universiteit van Leuven doet veel onderzoek naar kinderkanker. Hij maakt zich grote zorgen over de straling die afkomstig is van mobiele telefoons. Hij laat in het programma Zembla zien dat de straling van de mobiele telefoon bij kinderen veel verder de schedel binnendringt dan bij volwassen mensen. Hij benadrukt dat de straling wellicht gevaarlijk kan zijn, maar wat de exacte gevolgen van de straling zijn, is nog moeilijk te zeggen. “Kinderen worden tegenwoordig steeds vaker en langer blootgesteld aan de straling van de mobiele telefoons. Wat de uiteindelijke gevolgen  hiervan zijn, kunnen we pas zeggen over vijftig of zestig jaar. Dit is dus eigenlijk een enorm experiment.”

Stralingsdeskundige Eric Laarakker is woedend op de gemakzuchtigheid van de Nederlandse overheid en vindt dat ze meer moet doen om haar bevolking te beschermen. Laarakker vertelt dat Nederlanders de grootste stralingsbelasting hebben van de hele wereld. Dit komt mede doordat Nederland een dichtbevolkt land is. Daarnaast hebben we een vlak land waardoor onze verbinding razendsnel is. Het gevolg hiervan is dat wij veel worden blootgesteld aan hele sterke straling. Niet alleen van mobiele telefoons, maar ook van andere apparaten. “In mijn tijd kwam er bijna geen kanker voor. Tegenwoordig krijgt bijna iedereen met deze ziekte te maken. Het is absurd om te denken dat de straling van verschillende apparaten om ons geen invloed hebben op de gezondheid van de mens.” Ook het programma Zembla kwam met de conclusie dat de Nederlandse overheid meer zou moeten waarschuwen voor de mogelijke gevolgen van de straling van mobiele telefoons.

Gezondheid: Een dag met smartphone, is een dag met pijn

“Wanneer ik een dag mijn smartphone in mijn broekzak heb, heb ik overal in mijn lichaam pijn”, vertelt Johan. Jaren geleden is er ooit een verkeerde diagnose bij hem vastgesteld en sindsdien kan zijn lichaam niet tegen bepaalde straling. Johan heeft namelijk een verwaarloosde ziekte van Lyme.

Verkeerde diagnose
Jaren geleden heeft Johan ooit een tekenbeet gehad. Dit had hij zelf nooit vernomen en was daarom nooit naar de dokter gegaan. Hij kreeg die tijd steeds meer klachten: hij kon moeilijk bewegen en hij had het gevoel dat zijn gewrichten vast zitten. Met deze klachten was hij toch naar de dokter gegaan en hadden ze een ‘onderhuidse bacterie’ geconstateerd. Achteraf dus een verkeerde diagnose en had daarom ook de verkeerde antibiotica gekregen.

Pijn
De klachten bleven steeds terug komen. “Natuurlijk zaten er wel goede dagen bij dat ik minder pijn had”. De dokters bleven hem maar onderzoeken. Ze hadden bloed geprikt en hij is geopereerd aan zijn heup. “De dokters konden hier niets uit constateren en de pijn ging niet weg.”

Raar maar waar
Johan bleef zich slecht voelen en ging naar een homeopaat. Hij moest gaan zitten en vertelde zijn verhaal. “Is er nog iets gebeurt deze tijd?”, had de homeopaat gevraagd. Johan had verteld dat hij sinds een tijdje een nieuwe telefoon had gekocht. De homeopaat had een meetlat met daaraan een stang en kon daarmee bepaalde ziektes constateren. Bij het onderzoek voor de ziekte van Lyme begon de stang enorm te bewegen. “Ik mocht hem proberen stil te krijgen, maar de stang bleef maar bewegen”, vertelde Johan. De homeopaat zag dat Johan een verwaarloosde ziekte van Lyme had. De tip die de homeopaat meegaf, is zijn smartphone weg te doen. Omdat zijn zenuwstelsel is aangetast door de ziekte, reageert zijn lichaam heel erg op de straling. “Sinds ik mijn smartphone heb weggedaan heb ik ook bijna geen last meer”.

Waarschuwen
Ondanks deze ziekte heeft Johan een eigen bedrijf. Sommige mensen zouden dan geen leven meer kunnen bedenken zonder smartphone. “Ik heb er totaal geen last van. Ik heb een telefoon waarmee je kunt bellen en gebeld kan worden en dat is het enige wat ik nodig heb”, zei Johan. Wanneer Johan thuis is, moet hij alsnog goed opletten wat hij doet. Wanneer hij te lang bij de magnetron staat of wanneer zijn wekkerradio te dicht bij het bed staat, krijgt hij af en toe nog eens klachten. “Deze straling is zo slecht voor de mensheid. Ik wil iedereen hier echt voor waarschuwen”. 

Privacy: Bescherm je eigen privacy

Omdat de overheid je in dezen niet beschermd, moet je heft maar in eigen hand nemen. Er zijn natuurlijk maatregelen die je kan treffen om wat meer te weten te komen over programma’s die alles over jou weten. Je kunt bijvoorbeeld de Clueful Privacy Advisor app downloaden. Deze app kijkt wat de apps op je smartphone allemaal wel niet van je weten.

De privacy-app geeft drie risicogroepen. Zelf bleek ik nog wel redelijk veilig te zitten. Nul apps met hoog risico, achttien apps met een gemiddeld risico en 9 met een laag risico. Maar als je bijvoorbeeld Shazam installeert, zul je zien dat die een hoog risico heeft. Per app kun je ook kijken wat die allemaal over je te weten komt. Ik heb een paar apps die ik niet vaak gebruik er meteen afgegooid: wat mij betreft hadden die wel onder hoog risico kunnen vallen.

Om de tuin leiden

Behalve manieren om de rotte appels eruit te halen, zijn er ook manieren om  ze om de tuin te leiden. Zo kun je van de goede kanten van de app gebruik maken zonder last te hebben van de slechte kanten. Met het programma Protect My Privacy, verkrijgbaar in de AppStore voor de iPhone, kun je valse informatie sturen naar apps die deze informatie aanvragen. Je locatie, contactenlijst en telefoonidentiteit blijft zo afgeschermd. Met XPrivacy op de android, kun je precies hetzelfde doen. Valse informatie sturen is belangrijk: want sommige informatie hebben apps nodig om te blijven werken.

Het is zeer aan te raden één van deze apps te installeren. Android zelf heeft de gebruikers ook meer mogelijkheden gegeven om informatie te blokkeren. Maar veel apps stoppen met werken als ze geen toegang meer hebben tot deze informatie. Zelfs als ze die informatie niet nodig hebben om te werken. Daarom is het toch praktischer om zo’n privacy-app te gebruiken ook al kosten de beste versies een paar euro. De apps zelf vragen overigens geen machtigingen die ze niet nodig hebben.

Privacy: Afgeluisterd door Shazam

Eén van de apps die veel over je weet, is Shazam. Deze app wordt wereldwijd door meer dan vijftig miljoen mensen gebruikt. Met Shazam kun je de titel en artiest van liedjes achterhalen door een kort stukje met je telefoon op te nemen.

Dat lijkt heel leuk, maar de app vraag toegang tot van alles en nog wat: hij wil toegang tot je microfoon, tot je telefoonoproepen, netwerkcommunicatie en locatie. Op de supportwebsite zijn ze er behoorlijk open over: de hele dag door worden stukjes geluid opgenomen en doorgestuurd naar de Shazam-servers om te vergelijken met hun database. Mensen die Shazam downloaden, downloaden dus eigenlijk een programma waarmee ze afgeluisterd worden.

Afluisteren

Shazam is niet de enige die je opneemt zonder dat je het in de gaten hebt. Ook veel andere apps hebben die optie: denk aan apps waarbij je zoekopdrachten kunt inspreken of die video kunnen opnemen. Het probleem is echter dat ze de microfoon ook zonder jouw directe toestemming aan kunnen zetten: die toestemming heb je indirect immers al gegeven door de app te installeren en akkoord te gaan met de gebruikersvoorwaarden.

Derden

De app-makers zeggen dat ze de microfoon alleen gebruiken ten behoeve van de gebruikers. Maar overheden, adverteerders en potentiële boosdoeners kunnen later ook gebruik maken van die toegang. Veel appmakers hebben namelijk in de gebruikersvoorwaarden opgenomen dat de informatie aan derden verkocht kan worden. Voor bijvoorbeeld hackers geldt dat een beveiligingslek, en dat komt niet zelden voor, al de mogelijkheid biedt om duizenden gebruikers af te luisteren.

Privacy: Alwetende apps

Spelletjes, social media en andere handige apps op de smartphone die je netwerklocatie willen weten en toegang hebben tot al je contacten: al lang willen de makers van apps op grote schaal toegang hebben tot privégegevens van hun gebruikers. Zelfs als dat niet nodig is voor het werken van de app. Die gegevens kunnen gebruikt worden je te bestoken met advertenties, maar ze schenden ook de privacy van gebruikers op grote schaal.

De laatste jaren komen dit soort apps steeds meer voor en het lijkt wel alsof ze al je informatie nodig hebben om te kunnen werken. Er zijn apps die je  precieze locatie weten, weten welke websites je bezoekt en die de microfoon op je mobieltje aan en uit kunnen zetten. In den beginne, toen de eerste smartphone nog maar net op de markt was, kwam privacyschending vooral voor op apps die slechts in de VS gebruikt werden. Maar tegenwoordig heeft iedereen apps op zijn telefoon die allerlei gegevens van je registreren. Volgens David van der Loo van appspecialist.nl gebeurt dit vooral bij apps die marketinggericht zijn. Die apps zijn vaak (bijna) gratis en leven dus van advertentie-inkomsten.  “Bedrijven met verschillende winstmodellen vragen op verschillende manieren toegang tot de telefoon. Een app voor Rabobank internetbankieren is bijvoorbeeld puur voor dienstverlening: die zal dus niet veel informatie willen hebben.”

Toegang

Het vervelende is dat je ook bij bijna elke populaire, must-have app toegang moet geven tot zaken informatie die de app niet eens nodig heeft om te werken. Je kunt er dus bijna niet onder uit. WhatsApp, Facebook en vele andere apps op je telefoon hebben toegang tot je sms’jes en slaan jouw telefoongegevens en contacten op. Deze informatie geven de meeste mensen liever niet door aan bedrijven, althans niet bewust. Maar vaak gebeurt dat toch bij het downloaden van een app op je smartphone. Van der Loo: “Gebruikers zouden eigenlijk mogelijkheden moeten hebben om controle uit te oefenen. Nu weten veel mensen bij het binnenhalen van een app niet waarvoor ze toestemming geven, of ze weten niet hoe ze daar achter moeten komen.”  Volgens Van der Loo is er nog geen duidelijke privacywetgeving op het gebied van apps.

Beveiliging

“In de meeste gevallen wordt de informatie gebruikt voor marketing,” zegt van der Loo. En dat wordt gedaan met automatische berekeningen en andere  methoden waar mensen niet aan te pas komen. Maar toch zijn er risico’s. Als de informatie slecht beveiligd is, kan deze in verkeerde handen vallen. “Facebook heeft bijvoorbeeld een hele goede beveiliging, maar WhatsApp daarentegen is veel minder veilig.” Een manier om er achter te komen of een app veilig is, is op internet de naam van de app in combinatie met de term  ‘security’ te zoeken. Vaak heeft iemand anders al onderzocht hoe de informatie die jij via de app verstuurt, beveiligd is.

En de AppSpecialist?

Een korte check van enkele apps die te vinden zijn op de website van de AppSpecialist, levert geen schrikbarende resultaten op. Het bedrijf, dat appmakers met bedrijven verbindt, houdt het netjes. Van alle grote apps maakt geen enkele echt inbreuk op je privacy. De gebruiker hoeft meestal voor maar een paar zaken toestemming te geven bij apps als Khakiel en Taalvoutjes. “Ik heb nog niet meegemaakt dat ik moet ingrijpen. Meestal is het wel zo dat bedrijfsapplicaties bepaalde dingen willen weten en dat sommige andere apps informatie willen hebben om de gebruiker beter te kunnen bedienen.” Waren alle appmakers maar zo braaf.

Voor wie wat meer wil weten over overeenkomsten die je op internet sluit is de film ‘Terms and conditions may apply’ goed kijkvoer. Daar wordt meer verteld over wie wat van je weet en hoe je iemand daar toestemming voor geeft.